zaterdag 7 april 2018

Nu en dan een gedicht : Peter Holvoet-Hanssen

Om meer dan één reden kiezen we dit keer voor een gedicht van Peter Holvoet-Hanssen uit de bundel "Blauwboek" - recensie in de krant, de Cosmogolem die verwijst naar CWRM, Hugo Claus en Watou,...

Wolk van de Zwarte God

het regent op Watou
in de verte roept een pauw
"Claus ! Claus !"
en iedereen is moe

het blaft en het waait
stap over de stormgrens
een man in pyjama
loopt zijn voordeur achterna

dan zwaluwt de kerk
hier drinkt Gerrit op de hoek
daar zinkt Eddy in het gras
gedichten doen de luiken toe

zing van het korreltje zand
en bevlieg dit dodenland
hop dans duivencirkels tien
de weg is anders dan voorzien

Uit : Blauwboek, 2018


donderdag 1 maart 2018

Verslag leesgroepbijeenkomst 21 februari 2018 Na de winter/Guadalupe Nettel





Net zoals haar twee vorige boeken, werd Na de winter van Guadalupe Nettel met een mooie literaire prijs bekroond. Dit wordt een leesgroepavond waar vlag en wimpel niet ver uit de buurt blijven, denkt men dan. Niet dus.

Toen de Mexicaanse Guadalupe Nettel elf was, las ze Honderd jaar eenzaamheid van Gabriel García Márquez en op haar veertiende presteerde ze het om Le grand Meaulnes van Alain-Fournier te lezen. In het Frans. Deze professor literatuurwetenschappen, met opleidingen in Mexico City en Parijs, zegt dan ook van zichzelf dat ze niet meteen een geijkte jeugd heeft gehad. De jonge Nettel, door een oogafwijking jarenlang opgescheept met een ooglapje, liep haar hele jonge leven gebukt onder een haast ziekelijke verlegenheid en een extreme vorm van eenzaamheid. “Ligt hier de kiem van dit deprimerend boek ?”, werd al vlug gesuggereerd.

Na de winter is afwisselend vanuit het perspectief van de twee hoofdpersonages opgebouwd. Handig en confronterend, want gebeurtenissen worden altijd verschillend geëvalueerd, volgens de weinige bewonderaars van het boek. Onduidelijk, weinig verheffend en niet genoeg uitgespit, aldus de anderen. Ook het verhaal, waarin geen boek wordt gelezen en geen cd wordt beluisterd zonder dat de auteur, de componist of de muzikant wordt vermeld, kon amper op enige animo rekenen. Daarnaast hadden nogal wat aanwezigen weinig of geen voeling met de hoofdpersonages, stuk voor stuk eenzame zielen, behept met neurosen, fobieën en een zwak voor kerkhoven, het geworstel met het leven verliezend.  Wie Na de winter wel de moeite vond, prees dan weer de sfeerschepping, de vele gevoelige, gevaarlijk mooie zinnen, de sterke beschrijvingen van vertwijfeling, maar ook van liefdespijn en doodsstrijd.
Het boek kon bij de meeste aanwezigen inderdaad op weinig goedkeuring rekenen. Waarom Na de winter de prestigieuze premio Herralde-literatuurprijs in de wacht heeft gesleept, bleef voor de meesten dan ook een raadsel. Ook de fijne humor waarover sommige recensenten het hebben, werd door de leesgroep niet ontdekt  “Misschien ligt het aan de vertaling”, werd geopperd.

De volgende leesgroepbijeenkomst is op woensdag 30 mei vanaf 19u met Hoe allesmoest beginnen van de Nederlander Thomas Verbogt. Over het voorstel om vanaf dit jaar een boek meer te bespreken, wordt nagedacht.



donderdag 30 november 2017

Verslag leesgroepbijeenkomst 29 november 2017 Zuivering/ Sofi Oksanen



Paranoia tussen de regels



“Aangrijpend en dramatisch.”  Zo werd Zuivering van Sofi Oksanen tijdens deze laatste bijeenkomst van 2017 omschreven. Iemand gewaagde zelfs van “kolossaal”. Om maar te benadrukken dat het boek van deze Finse bij alle aanwezigen een schokgolf had teweeggebracht die nog niet was gaan liggen.

Het verhaal speelt zich af in een tot de geschiedenisboeken verdrongen wereld. Hoofdpersoon is een oude vrouw in Estland die zich probeert te zuiveren van een schuld die nog dateert uit de tijd van de politieke zuiveringen na de Tweede Wereldoorlog. Een thema dat meteen voor een fijne discussie zorgde. Wanneer slaagde Aliide er in zich te zuiveren? Is ze daar welbeschouwd in geslaagd? Wanneer is je geweten eigenlijk schoon? Is de dood echt het ultieme reinigingsmiddel?

Zuivering wordt verteld in korte hoofdstukken, afwisselend vanuit meerdere  perspectieven, heen en weer springend tussen diverse tijdvakken. Deze vorm bleek voor niemand een onmogelijke hindernis, hoewel de aanhef bij sommigen eerder moeizaam verliep. Iedereen was het er evenwel over eens dat Oksanen er uitermate goed is in geslaagd die verschillende periodes nauw te verbinden en te laten zien hoe het heden ingehaald wordt door het verleden. Even sterk is dat in eenzelfde beweging werd aangetoond dat thema’s als verraad, schuld, trouw en schaamte niet tijdgebonden zijn, maar juist universeel en tijdloos. Tevens laat het boek zien tot welke vormen van kwaad de mens in staat is om het eigen vege lijf te redden. Daarvoor hanteert deze Finse een haast filmische stijl volgens de ene, terwijl anderen het eerder over een suggestieve verteltrant hadden die achteraf bewaarheid wordt.
    
Hoe dan ook is Zuivering een pakkend boek in een harde, weinig verbloemende taal. De paranoia is er voelbaar tussen de regels. Even tastbaar is het verdriet dat door Oksanen tot woorden wordt gekneed. Je voelt de radeloosheid van deze vrouwen die in de razernij hun houvast kwijt zijn, laverend tussen het redden van het vege lijf en het houden van een zuiver geweten. De leesgroep was het er dan ook roerend over eens : Zuivering is zo veel meer dan een roman die bol staat van spanning, onuitgesproken geheimen en diep schaamtevolle daden.


De volgende leesgroepbijeenkomst vindt plaats op woensdag 21 februari 2018 waar "Na de winter" van de Mexicaanse Guadalupe Nettel aan de beurt zal zijn.


maandag 9 oktober 2017

Verslag leesgroep 4 oktober: De oude koning in zijn rijk / Arno Geiger



Door tijdsgebrek (hoe is het mogelijk als een mens met pensioen is ?!) en een hectisch einde van deze week, heb ik niet veel aan mijn verslag kunnen schaven, niettegenstaande de meesten onder ons precies door Arno’s prachtige manier van schrijven bekoord werden, omdat de roman als ‘ een stilistisch puntgave leidraad voor de omgang met dementie’ ervaren werd.(De verwoording –cursief weergegeven- vond ik in meerdere recensies.)
Een eerste opmerking betrof het feit dat ‘Gestameld liedboek’ van Erwin Mortier ,dat eveneens in 2011 verscheen, niet alleen qua thematiek verwant is, maar ook qua stijl en zelfs visueel gelijkenissen vertoont. Wellicht puur toeval. Er zijn trouwens een hele resem romans rond het thema dementie verschenen.

In de bespreking kwam eerst de titel ter sprake : goede titel ? De meningen waren verdeeld – de originele Duitse titel is misschien beter : slaagt het hoofdpersonage August er soms niet in, om als een soort koning tot op het einde een soort ‘macht’ uit te oefenen in zijn rijk, om te verdoezelen dat er iets scheelt ? Volgens sommigen kon ‘zijn rijk’ ook op zijn geheel eigen wereld slaan.
Een ander item in de bespreking ging over het taalgebruik van Geiger (cfr. allusie in de inleiding) : de taal blijft poëtisch, ook doorheen de aftakeling : verdienste van de auteur, die heel lang over het schrijven van het verhaal gedaan heeft of toch een weergave  van de taal van zijn vader-flarden gesprek of zaken die hij uit die vellen uit de garage gehaald heeft ? Wellicht was August een autodidact die zich door zijn job als gemeentesecretaris een zeker taalgebruik eigen gemaakt heeft. Hij slaagde er zelfs nog in zijn Slovaakse verzorgster tijdens zijn aftakeling Hoog-Duits aan te leren. De uitspraken van August hebben ook vaak een humoristisch tot zelfs hilarisch effect – er werden heel veel voorbeelden geciteerd, ook in heel wat recensies staat men hier lang bij stil.

Maar dat brengt ons meteen bij een ander aspect van het verhaal : deze uitspraken tonen ook ‘woordelijk’ de aftakeling : zo herkenbaar voor lezers die van veraf, maar vooral van dichtbij met dementie geconfronteerd worden. We beluisterden een aantal persoonlijke verhalen. Het viel op dat dit boek deze verhalen gemakkelijk laat opborrelen : als lezer kom je ook jezelf tegen, zei iemand. We hebben dit ook met het boek rond orgaandonatie meegemaakt; persoonlijk vind ik ‘door een boek geraakt worden’ nog altijd een belangrijk criterium om een roman goed te vinden…

We stonden ook stil bij de opmerking dat Geiger dat aftakelingsproces misschien te mooi beschrijft ,op enkele subtiele verwijzingen na : deed hij dit uit respect, lag de klemtoon niet eerder op de relatie vader-zoon die eigenlijk door dit proces rijker en intenser en liefdevoller werd ? De termen ‘zuivering’ en ‘met zichzelf in het reine komen’ vielen om de relatie vader-zoon te duiden, aangezien de zoon aanvankelijk de vader totaal uit het oog verloren was. Voer voor discussie ! We brachten dit zelfs in verband met het feit dat de vrouw van August zo weinig aan bod komt in het verhaal, het verhaal over zijn grootvader des te meer.

Uiteraard was het iedereen opgevallen dat het oorlogsverleden ook dit keer weer voor een trauma zorgde (in de kenmerkende taboesfeer),maar de schrijver maakte er ook een mooi leidmotief van, met de beruchte foto die op cruciale momenten in het verhaal opduikt.

Van leidmotieven gesproken : de vader die steeds naar huis wil, z’n huis als thuis niet meer herkent : misschien zit hier inderdaad nog een diepere betekenis achter : iemand sprak van een ‘existentieel’ motief : wil August die zijn greep op de wereld totaal kwijt raakt, dan niet vredig sterven, omringd door zijn geliefden en in zijn waardigheid gerespecteerd ? In dit verband vond ik het volgende citaat uit een recensie sprekend : ‘Een wijs, filosofisch boek, dat ook jonge mensen helpt het noodlot van de ouderdom te aanvaarden.’

Ten slotte werd er nog even nageboomd over de opbouw van het boek en het gevoel dat sommigen kregen tijdens het lezen : wist Geiger zelf waar hij met dit verhaal zou uitkomen – het schrijven moet moeilijk geweest zijn- het boek moest ook af voor zijn vader stierf. Wellicht heeft zijn manier van schrijven ook met zijn uitgangspunt te maken : schreef hij niet ‘omdat mijn vader de afstand tot mijn wereld niet meer kan overbruggen, moet ik naar hem toe’ ?

Tot hier mijn verslag, lieve lezers, ik heb van de avond genoten.

Gelegenheidsverslaggeefster : Kathleen



Volgende afspraak 29/11 - Zuivering (Oksanen)


donderdag 24 augustus 2017

Verslag leesgroep 23 augustus 2017 - Een heel leven/Robert Seethaler


Mozaïektegeltje schoonheid



De setting was top. Exuberant zelfs. Ook de sierlijke verschijning van actrice Rachel Weisz kon op menige goedkeuring rekenen. En dan was er nog die baardige man in blote geconserveerde bast, kwijlend om haar aandacht.  Een scene uit Youth, de jongste film van Oscarwinnaar Paolo Sorrentino, waarin Robert Seethaler, auteur van Een heel leven  de rol van een ski-instructeur op zich neemt, speurend naar vrouwelijk schoon.  Achteraf gezien was deze even ravissante als zinnelijke opener van de jongste leesgroepavond een waagstuk. Het stond immers in schril contrast met het te bespreken boek: klein werk met een eenvoudig verhaal over een simpele man.  Anderzijds wilde het de kwaliteiten van Seethaler in de verf zetten. Deze Oostenrijker, geboren met een oogziekte die hem met een levenslange verlegenheid opzadelde, is  in zijn geboorteland en  in Duitsland  zowel een gevierd scenarist en  toneelspeler als acteur en auteur. Een heel leven is zijn vijfde roman, meer dan een bestseller bij onze oosterburen en de eerste in het Nederlands vertaald.   
Een heel leven is dit van Andreas Egger die zowat zijn hele leven in een naamloos dal ergens in de bergen verblijft, waar hij op zijn eigen plek gelukkig en ongelukkig is. Niets meer maar ook niets minder, want natuurlijk schemert de wereldgeschiedenis af en toe door zijn bestaan heen. Toch hadden deze 150 pagina’s weinig meer nodig om alle aanwezigen naar adem te doen happen. Complimenten en loftuitingen waren dan ook niet uit de lucht.  “Fantastisch hoe Seethaler het met schijnbaar eenvoudig taalgebruik voor elkaar krijgt ons het leven van die Andreas Egger te laten voelen. Alsof we het zelf mee beleven,” klonk het.
Seethaler vertelt de gebeurtenissen zoals Egger ze ervaart, vol van de natuur, in termen van geuren en beelden, bomen en beesten.  Eggers leefwereld dus, maar zo geformuleerd dat het verhaal een poëtische glinster krijgt. Treffend voorbeeld is de wijze waarop hij de schutterige toenadering tussen Andreas en Marie van gloed en glans voorziet. Hoe hij hun eerste kus tekent. Hoe hij Andreas Marie ten huwelijk laat vragen, en hoe je als lezer alleen maar weerloos kunt neerkijken op zo’n mozaïektegeltje schoonheid. Maar ook hoe hij het drama laat geschieden en hoe hij in twee alinea’s de liefde mors en morsdood maakt.  “Je leest het met dezelfde aandacht als een gedicht,” kwam uit een hoek.
 “Zijn dit niet vaak de mooiste romans?”  werd er op het einde gesteld, “boeken die een eenvoudig verhaal vertellen, maar die achteraf door je hoofd blijven spoken en waarin je nog dagen na het lezen nieuwe verbanden en lagen ontdekt.” Aan elkeen om dit tegen te spreken.


Woensdagavond 4 oktober is De oude koning in zijn rijk (2012) van Arno Geiger aan de beurt, een tip van Thomas Seethaler. Kersenhout en oude gevoelens van Marica Bodrozic wordt dus afgevoerd, minstens opzijgezet.  We starten om 19u.  


donderdag 11 mei 2017

Leesgroepverslag: De vlucht (Carrasco) 3 mei 2017


Open doek voor De vlucht

Dit is er echt eentje om te koesteren én vooral te herlezen.” Nadat Jesús Carrasco met zijn debuut Spanje heftig dooreenschudde, werden ook in de leesgroep de superlatieven voor De vlucht bovengehaald.
In De vlucht verlaat een jongen zijn dorp om aan agressie en dominantie te ontkomen. De geest waarin dit eenvoudige verhaal baadt, mag evenwel verpletterend worden genoemd. Met amper een paar pennenstreken weet Carrasco een immens dreigende atmosfeer te schetsen, keihard en realistisch.  Je ervaart de meedogenloze zon, je hoort de zware paardenhoeven in de nacht, je voelt de pijn van de kletsende zweep. Toch bevat de roman ook flink wat poëtische zinnen waar je ogen aan blijven plakken.
Nogal wat aanwezigen vonden een trits gelijkenissen met De weg  van Cormac McCarthy, gedoodverfd kanshebber voor de titel Leesgroepboek aller tijden, althans wat onze bib betreft. Net als McCarthy gaat Carrasco heel minutieus te werk bij het beschrijven van het landschap en van de inventiviteit om te overleven. Ook hier beperkt de minieme conversatie zich hoofdzakelijk tot praktische zaken. Namen en geografische aanduidingen worden vermeden, waardoor het een verhaal van iedereen en overal kan zijn. Hoewel Carrasco niet kan verhullen dat hij zijn gortdroge geboortestreek Extremadura steevast in gedachten heeft.
Ook al kunnen een paar passages misschien als onrealistisch worden bestempeld en werd er wat gestruikeld over flarden verhuld hyperrealisme, toch mocht de eindevaluatie als eensluidend worden aanzien: dit boek staat als een kasteel. Even groots als onweerstaanbaar, onafwendbaar onder de huid kruipend en vooral heel lang nazinderend. Jesús Carrasco vertelt hoe dan ook het verhaal van een keiharde en inktzwarte wereld, waar de moraal, net als het water, al lang is weg­gespoeld.
Eén vraag bleef bij de aanwezigen onaangeroerd: wat met de jongen en zijn toekomst? Kan hij straks oordelen over goed en kwaad of blijft hij gebrandmerkt door het geweld waarmee hij is opgegroeid? Aan de lezer om dit verder in te vullen.

De volgende bijeenkomst van de leesgroep staat op woensdag 28 juni geafficheerd. Dit keer geen boek op het programma, maar de verfilming van ‘De levenden herstellen’, het fameuze werkstuk van de Franse Maylis de Kérangal dat in januari werd besproken. Deze buitengewone samenkomst start om 18u in de Alfa en Omegazaal van de bib. Op woensdag 23 augustus wordt Een heel leven van de Oostenrijker Robert Seethaler onder de loep gehouden.  

Wil je ook bij de leesgroep aansluiten? Welkom. Contact: eddy.dewilde@ieper.be

woensdag 22 februari 2017

Leesgroepverslag : De levenden herstellen (de Kerangal) - 15 februari 2107

Geen avond als een ander

Eerst dit : "De levenden herstellen" van Maylis de Kerangal is geen boek als een ander. Noem het eerder een aangrijpend roetsjen, laverend tussen hevige emoties en chirurgische precisie.
In deze roman volgen we het verhaal van een onfortuinlijke surfer en de weg die zijn hart gaat, een pakkend verslag over orgaandonatie en harttransplantatie, over de wonderen en de beperkingen van de geneeskunde én over iedereen die er als professioneel of als geliefde bij betrokken is.

Dat dit indrukwekkende relaas over mensen en mensenwerk in het grensgebied van leven en dood bij de meesten gensters sloeg, is een understatement. "Meteen had het boek me beet en het wilde maar niet lossen", klonk het. Nochtans maakt de Kerangal het haar lezers niet makkelijk. Zinnen van een anderhalve pagina lang zijn geen uitzonderingen, terwijl komma en puntkomma haar favoriete leestekens zijn. Toch kroop het verhaal in de huid van iedereen om voor lange tijd niet meer te verdwijnen. Deze prijzenwinnaar had de bijeenkomst dan ook stevig in haar greep.

En toen stond de leesgroep stil bij orgaandonatie, naast familiedrama en harttransplantatie één van de grote thema's van dit boek. Er volgde een warm pleidooi, wars van emotie, maar even indrukwekkend als beklijvend. Zo mogelijk nog pakkender waren aansluitende persoonlijke getuigenissen vol leed, moed, kommer en volharding.
Deze leesgroepavond was inderdaad geen avond als een ander. Eén ding staat vast, zowel "De levenden herstellen" als de nabespreking zullen nog lang blijven nazinderen.

Woensdag 3 mei is "De vlucht" aan de beurt, debuut van Jesus Carrasco (2013)
Wil je bij de leesgroep aansluiten ? Welkom. Contact : eddy.dewilde@ieper.be
(ED)